Wbrew powszechnym dzi� tendencjom do kompromisu i rezygnacji, autorzy
postanowili napisa� ksi捫k� zaanga穎wan�, kt鏎a nie by豉by utopi�, lecz ich
wk豉dem w walk� rozgrywaj帷� si� na progu nowego stulecia.
• Odbudowa. Marks stworzy�
wielk� utopi� dwudziestego wieku. Cho� dozna豉 ona wielu pora瞠k, Marksowskie
wyzwanie pozostaje aktualne. Autorzy staraj� si� je zrekonstruowa� i oprze� na
stabilniejszych podstawach. Proponowana przez nich gruntowna przebudowa teoretyczna
korzysta jednocze郾ie z narz璠zi filozofii i ekonomii, czerpie z historii i socjologii.
• Nowy marksizm. Wsp馧czesne
spo貫cze雟twa s� podporz康kowane dw鏔 spo貫cznym si這m – jedna z nich wi捫e
si� z w豉sno軼i� kapita逝, druga z organizacyjnymi i kulturowymi kompetencjami
specjalist闚. Autorzy wzywaj� do zawi您ania sojuszu klas podporz康kowanych ze
specjalistami i wyeliminowania si造 zwi您anej z w豉sno軼i� kapita逝. Walka powinna
toczy� si� r闚nolegle na dw鏂h frontach i doprowadzi� do zniesienia wszystkich
przywilej闚.
• Dla nowego 鈍iata.
Neoliberalizm doprowadzi� do ko鎍a proces tworzenia si� systemu pa雟tw narodowych
uporz康kowanego wed逝g hierarchii imperialistycznej. Stopniowo zaczyna si� w nim jednak
pojawia� nowa logika rodz帷ego si� pa雟twa 鈍iatowego, w kt鏎ym dochodzi do
globalnej symbiozy walki klas, walki o r闚no嗆 narod闚 oraz r闚no嗆 p販i.
Autorzy s� cz這nkami redakcji
publikowanego przez Presses Universitaires de France periodyku Actuel Marx i
organizatorami mi璠zynarodowych konferencji na temat my郵i Marksa - Congres Marx
International. G廨ard Dum幯il jest ekonomist�, kierownikiem bada� w Centre National de
la Recherche Scientifique. Jacques Bidet jest filozofem, emerytowanym profesorem na
Uniwersytecie Paris-X.
Ksi捫ka ukaza豉 si� pod patronatem medialnym miesi璚znika "Le Monde
Diplomatique".
Spis tre軼i:
PRZEDMOWA
WST襾
Marksizm Marksa
Marksizm w historii XX wieku
Kulturowy wymiar klasycznego marksizmu
Pora磬i projekt闚 podejmowanych w imi� marksizmu i domniemane „powroty” Marksa
Teza neomarksizmu
Poj璚ie altermarksizmu
Polityczna stawka teoretycznej odnowy
CZ呇� I MARKSIZM MARKSA
Rozdzia� 1 Ekonomia polityczna w s逝瘺ie rewolucji
Uwaga wst瘼na
Krytyka ekonomii politycznej
Ujawnienie wyzysku
Uzgadnianie warto軼i
Tendencje wewn徠rz i na zewn徠rz kapitalizmu
Sposoby produkcji
Nauka o historii: materializm historyczny
Rozdzia� 2 Marksowska „wielka narracja”
Utopia Marksowska
Spo貫cze雟two rynkowe: prolog w niebie
Poj璚ie (w豉軼iwie postawione) gospodarki rynkowej
Metastruktura struktury kapitalistycznej
Drugi, polityczno-prawny aspekt metastruktury
Kapitalizm jako wyzysk, alienacja i dominacja
Wsp馧czesne spo貫cze雟two jako spo貫cze雟two klasowe
Spo貫cze雟two d捫帷e do rewolucyjnego kresu
CZ呇� II REWAN� ORGANIZACJI
Rozdzia� 3 Narodziny i trwa這嗆 zorganizowanego kapitalizmu
Rewolucja ko鎍a XIX wieku
Kryzys 1929 roku i rewolucja makroekonomiczna
Zorganizowany kapitalizm: ocalenie i zagro瞠nie
Kompromis socjaldemokratyczny
Odpowied� na zagro瞠nie: neoliberalizm
Przeznaczenie organizacji w neoliberalizmie
Rozdzia� 4 Niedosz造 sojusz organizacji i wyzwolenia
Od awangardy rewolucji do stabilizacji
Kompromis reakcyjny
Radykalizacja i normalizacja
Kierownicza klasa panuj帷a
CZ呇� III NEOMARKSIZM KAPITALI列I KADRY I SPECJALI列I KLASY
FUNDAMENTALNE
Rozdzia� 5 Drugi rodzaj stosunk闚 klasowych: stosunki kadrowe
I. Marks jako teoretyk
organizacji
Przedsi瑿iorstwo koordynowane poza rynkiem
Organizacja sfery finansowej
Organizacja a tendencje struktury klasowej
II. Niejasno軼i w opisie
organizacji w Kapitale
„Pojawienie si�” organizacji
Projekt rewolucyjny
Bilans trudny, lecz konieczny
III. Kapitalizm i kadryzm
Stosunki kadrowe
Stosunki kadrowe w historii: kapito-kadryzm i czysty kadryzm
Formy hybrydalne
Specyficzne stosunki mi璠zy kadrami a pracownikami w kapito-kadryzmie
Stosunki mi璠zy kadrami a ukadrowionymi (encadr廥)
IV. Logika kadryzmu
powojennego
Rosn帷a autonomia stosunk闚 kadrowych a kompromis
Kompromis neoliberalny
V. Fiasko kadryzmu
biurokratycznego
Rynek i demokracja
Biurokratyczny kadryzm wobec kompromisu socjaldemokratycznego i neoliberalizmu
Raczej Borys Jelcyn ni� Michai� Gorbaczow
Rozdzia� 6 Dwubiegunowe spo貫cze雟two klasowe
I. Dekonstrukcja
marksowskiej analizy organizacji
Marks, wynalazca organizacji jako paradygmatu
Teoretycznego
Funkcjonalny podzia� i dwa rodzaje stosunk闚 w豉dzy
Dwa „czynniki klasowe” po陰czone w kapitalistycznym „stosunku klasowym”
Rynek i organizacja w najszerszym aspekcie
Rynek i organizacja: historyczne etapy czy wzajemnie implikuj帷e si� czynniki
Ambiwalencja: teoria kapitalizmu czy filozofia historii?
II. Rekonstrukcja
nowoczesnej struktury klasowej
Wraz z Marksem zacz望 od „logicznego pocz徠ku”
Konieczno嗆 odnoszenia si� do drugiego bieguna
Dwa bieguny klasy panuj帷ej
Trzy frakcje klasy fundamentalnej
Walka klasowa, jej strukturalne warunki
Ku kwestii politycznej
III. Historyczne
do鈍iadczenie kolektywizmu
CZ呇� IV ALTERMARKSIZM IMPERIALIZM W RODZ。EJ SI� PA垶TWOWO列I
名IATOWEJ
Rozdzia� 7 Imperializm i globalizacja neoliberalna
Drugi wymiar panowania i wyzysku: imperializm
Globalizacja neoliberalna
Nowy uk豉d imperialistyczny ze Stanami Zjednoczonymi w roli hegemona
Rozdzia� 8 Od pa雟tw narodowych do pa雟twa 鈍iatowego
I. Wsp馧czesny system
鈍iatowy
Dlaczego pa雟two narodowe?
Dlaczego „system”?
Zwi您ek systemu i struktury
Historia kapitalistycznego systemu 鈍iatowego
Wypaczenie pa雟twa narodowego przez asymetri� systemow�
II. Rodz帷e si� pa雟two
鈍iatowe
D捫enie do historycznego kresu
Troch� historii
Pa雟two 鈍iatowe jako strukturyzacja w skali 鈍iatowej
Korelacja i sprzeczno嗆
Pa雟two 鈍iatowe jako forma podmiotowo軼i
CZ呇� V ZMIENI� 名IAT.
Rozdzia� 9 Polityka neomarksistowska
I. Polityka zwi您ku:
podmiot zbiorowy
Klasyczny marksizm i klasa robotnicza
Utrata centralnej roli przez klas� robotnicz�
Pierwsza i druga sprzeczno嗆
Kwestia ekologii
O wzajemnych wp造wach sprzeczno軼i spo貫cznych w kapitalizmie
Klasyczny marksizm wobec drugiej sprzeczno軼i i wobec wzajemnych wp造w闚
sprzeczno軼i spo貫cznych
Jedno嗆 klas fundamentalnych: partie i ruchy
W豉dza, reformy, rewolucja
II. Kwestia hegemonii
Gramsciego analiza hegemonii: odczytanie neomarksistowskie
Dwie logiki hegemonii: kapitali軼i/kadry i specjali軼i
Powinowactwa z wyboru
Hegemonia kapitalist闚 i instrumentalizacja kadr
Prawdopodobie雟two i konieczno嗆 sojuszu
III. Kwestia sojuszu:
prawica i lewica
Historyczne szlaki sojuszu
Prawica i lewica
Program sojuszu: walka na dw鏂h frontach
IV. Gospodarcze postacie
sojuszu i jego przekroczenia
Socjalizm „odwr鏂eniem” kapitalizmu?
W豉sno嗆 kapitalistyczna i znaczenie zniesienia jej
Bezu篡teczno嗆 klasy w豉軼icieli kapita逝
Rynek jest niezb璠ny, ale w jakiej formie?
Ekonomiczna polityka reglamentacji
Kwestia w豉sno軼i w sojuszu
Walka klasowa w 這nie sojuszu
Rozdzia� 10 Polityki altermarksizmu
I. Polityka lud闚
Od wymiaru lokalnego do narodowego
Od wymiaru narodowego do kontynentalnego
Splot klasy i lud闚
II. Mgliste wy豉nianie
si� ludu 鈍iatowego (peuple-monde)
Nies造chana nowina: ludzko嗆 przekszta販aj帷a si� we wsp鏊not� polityczn�
Perspektywa ultraliberalna: prawo bez pa雟twa czy pa雟two bez prawa?
Perspektywa socjaldemokratyczna: uzupe軟iaj帷a umowa spo貫czna
Jakie perspektywy ma lud 鈍iatowy (le peuple-monde)?
Ekologia jako walka polityczna w skali 鈍iatowej
Klasa pomno穎na przez „ras�”
Rasa pomno穎na przez p貫�
III. Ku polityce ludzko軼i
Postacie i to窺amo嗆 dominacji
Niesko鎍zona pot璕a spo貫cze雟twa 鈍iatowego
Glosariusz poj耩 teorii metastrukturalnej
Terminy stworzone przez Jacquesa Bideta na potrzeby teorii metastrukturalnej
Terminy u篡wane powszechnie, maj帷e jednak w ramach tej teorii stale stosowane,
precyzyjne znaczenie
S這wa powszechnie u篡wane, kt鏎ym w ramach teorii nadano szczeg鏊ny sens
teoretyczny
Spis ramek
Ramka 1. Marks, teoretyk i rewolucjonista
Ramka 2. Rynek
Ramka 3. Kapitalizm mened瞠rski
Ramka 4. Nota por闚nawcza
Ramka 5. Fora spo貫czne
Ramka 6. Socjalizm rynkowy i socjalizm „samorz康owy”
Ramka 7. Pomi璠zy rzeczywisto軼i� a utopi�: do鈍iadczenie lewicy antyliberalnej we
Francji
284 strony, oprawa mi瘯ka
Ksi璕arnia nie dzia豉. Nie odpowiadamy na pytania i nie realizujemy zam闚ien. Do odwolania !.