Edukacja religijna młodzieży w warunkach pluralizmu religijnego w wybranych krajach
Europy Środkowo-Wschodniej
(Grupa Wyszehradzka: Polska, Czechy, Słowacja, Węgry)-studium porównawcze
Dr Aniela Różańska, co godne podkreślenia, nie ogranicza się do prezentacji wyników
badań, opisów, ujęć diagnostycznych. Wartością Jej dzieła są próby interpretacji,
zrozumienia poznanych sytuacji, opinii, zachowań związanych z religią i edukacją
religijną. […] Korzystając z odwołań do teoretycznej warstwy własnych badań (i –
szerzej – całej pracy), szuka naukowych wyjaśnień stwierdzonych zjawisk, stara się
lepiej (niż tylko w sposób potoczny, powierzchowny) zrozumieć te zjawiska.Takie
podejście do poznawanej rzeczywistości pomaga też Czytelnikom w rozumieniu opisywanego
świata, zachęca do refleksji i poszukiwania ewentualnie innych wyjaśnień.
Przekazywana do rąk Czytelników książka zawiera istotne z merytorycznego punktu
widzenia treści dotyczące zagadnień religii, religijności i edukacji religijnej w
warunkach wielokulturowości.
Jest to publikacja, która systematyzuje i zarazem wzbogaca tematykę prac z zakresu
edukacji międzykulturowej i w ogóle z obszaru pedagogiki i oświaty. Otwiera to nowe
możliwości racjonalnej dyskusji o wciąż drażliwej kwestii edukacji religijnej w zróżnicowanych
kulturowo społeczeństwach.
Tadeusz Lewowicki
(fragment Przedmowy)
PRZEDMOWA (Tadeusz Lewowicki)
WSTĘP
1. SPOŁECZEŃSTWO A RELIGIA
1.1. Religia jako zjawisko kulturowe i społeczne
1.2. Współczesne przemiany religii i religijności
1.2.1. Proces sekularyzacji (koncepcja sekularyzacji Petera L. Bergera)
1.2.2. Proces prywatyzacji religii (koncepcja prywatyzacji Thomasa Luckmanna)
1.2.3. Żywotność religii - koncepcja deprywatyzacji religii Jos? Casanovy
1.2.4. Procesy relatywizacji i fundamentalizacji religii (koncepcja Petera L. Bergera)
1.2.5. Ujęcie religii w warunkach globalizacji (koncepcja Roberta Robertsona)
1.3. Przemiany społeczno-kulturowe i religijne a młodzież
1.4. Młodzież a religia - w poszukiwaniu transcendencji
1.5. Konkluzje
2. PLURALIZM RELIGIJNY
2.1. Zróżnicowanie religii i pluralizm religijny
2.2. Społeczny kontekst zróżnicowania religijnego w Europie (religia jako efekt
przypisania lub efekt osiągnięcia, rozwój indywidualizmu, sekularyzacja)
2.3. Postrzeganie pluralizmu religijnego
2.3.1. Pluralizm religijny jako rzeczywistość de facto (wynikający z wielości kultur i
religii)
2.3.2. Tradycyjny i nowoczesny pluralizm religijny (koncepcja Geira Skeie)
2.3.3. Pluralizm religijny jako wartość - normatywne znaczenie pluralizmu religijnego
jako pokojowego współistnienia różnych religii
2.3.4. Inkluzywny pluralizm religijny (koncepcja zasadniczego pluralizmu Jacques‘a
Dupuis)
2.4. Pluralizm religijny jako wartość pedagogiczna
2.5. Konkluzje
3. SZKOLNA EDUKACJA RELIGIJNA W OBLICZU WSPÓŁCZESNYCH PRZEMIAN
SPOŁECZNO-RELIGIJNYCH
3.1. Sytuacja pluralizmu religijnego jako kontekst zmian w zakresie edukacji religijnej
3.2. Edukacja religijna - istota, zakres pojęcia
3.3. Religia społeczności większościowej a edukacja religijna
3.4. Publiczna akceptacja religii a zmiany modelu edukacji religijnej w kontekście
koncepcji Jamesa Beckforda
3.5. Czynniki warunkujące organizacyjne modele szkolnej edukacji religijnej w krajach
Unii Europejskiej
3.6. Zadania i wyzwania edukacji religijnej w społeczeństwie pluralistycznym w
kontekście kreowania otwartej tożsamości religijnej
3.6.1. Kształtowanie własnej tożsamości religijnej
3.6.2. Wychowanie ku wartościom religijnym
3.6.3. Wiedza o religiach i wyznaniach
3.6.4. Wrażliwość i poszanowanie odmienności religijnej
3.6.5. Postawy wobec odmienności religijnej
3.6.6. Umiejętność prowadzenia dialogu religijnego
3.6.7. Promowanie wartości uniwersalnych
3.6.8. Umiejętność dokonywania wyborów i podejmowania decyzji
3.6.9. Otwarta tożsamość religijna
3.7. Konkluzje
4. EDUKACJA RELIGIJNA - RÓŻNE UJĘCIA PEDAGOGICZNE W KONTEKŚCIE WYZWAŃ
KULTUROWYCH
4.1. Czynniki warunkujące potrzebę nowego ujęcia edukacji religijnej
4.2. Koncepcja fenomenologiczna edukacji religijnej
4.3. Koncepcja interpretatywna edukacji religijnej (koncepcja Roberta Jacksona na
podstawie interpretatywnej teorii kultury Clifforda Geertza)
4.4. Koncepcja dialogiczna edukacji religijnej (dialogiczne podejście do edukacji
religijnej według Julii Ipgrove i Wolframa Weissa)
4.5. Koncepcja kontekstualna edukacji religijnej - kontekstualność, globalizacja,
lokalna kultura (koncepcja Heid Leganger-Krogstad na podstawie konstruktywistycznej teorii
religii Jamesa Beckforda)
4.6. Konkluzje
5. ZAGADNIENIA METODOLOGICZNE BADAŃ WŁASNYCH
5.1. Ogólna charakterystyka problematyki badań
5.2. Konstrukcja teoretyczna i ogólne założenia metodologiczne badań
5.3. Cele, przedmiot i zakres badań
5.4. Problemy badawcze i hipotezy
5.5. Procedura badawcza
5.6. Teren badań, dobór i opis grupy badanej, organizacja i przebieg badań
5.7. Charakterystyka badanych środowisk państw Grupy Wyszehradzkiej
5.7.1. Grupa Wyszehradzka: powstanie, rozwój, znaczenie
5.7.2. Różnorodność religijna i miejsce religii w społeczeństwach
środkowoeuropejskich
5.8. Charakterystyka badanych regionów - środowisk zróżnicowanych religijnie
5.8.1. Śląsk Cieszyński
5.8.2. Zaolzie - Ziemia Cieszyńska w Czechach
5.8.3. Ziemia Preszowska
5.8.4. Ziemia Debreczyńska
6. EDUKACJA RELIGIJNA W POLSCE
6.1. Uwarunkowania historyczne, społeczno-polityczne i kulturowe edukacji religijnej w
polskiej szkole
6.1.1. Religijność Polaków - przyczyny jej stałości
6.1.2. Historyczny i społeczno-kulturowy kontekst religijności społeczeństwa polskiego
6.1.3. Współczesna religijność Polaków
6.2. Kontekst historyczno-prawny nauczania religii w polskich szkołach
6.2.1. Nauka religii w szkołach w okresie II Rzeczypospolitej
6.2.2. Nauczanie religii w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej
6.2.3. Przemiany społeczno-polityczne i powrót edukacji religijnej do szkół
6.3. Miejsce edukacji religijnej w polityce oświatowej państwa
6.3.1. Status prawny i organizacyjny szkolnej edukacji religijnej
6.4. Kluczowe założenia programowe szkolnej edukacji religijnej
7. EDUKACJA RELIGIJNA W REPUBLICE CZESKIEJ
7.1. Uwarunkowania historyczne, kulturowe i społeczno-polityczne edukacji religijnej w
Republice Czeskiej
7.1.1. Przemiany religijności społeczeństwa czeskiego jako kontekst postawy wobec
edukacji religijnej
7.1.2. Sytuacja Kościołów i wierzących w Czechosłowacji w latach 50. - 80. XX wieku
7.1.3. Nauka religii (vyuźov na n boenstva) w szkołach czeskich w szkolnictwie
Czechosłowacji w okresie ustroju socjalistycznego
7.1.4. Czynniki społeczno-polityczne warunkujące religijność czeskiego społeczeństwa
w latach wolności religijnej
7.2. Aktualny status prawny i organizacyjny szkolnej edukacji religijnej w Czechach
7.3. Świecki charakter szkoły czeskiej a edukacja religijna
7.3.1. Edukacja religijna realizowana w szkołach publicznych - założenia programowe,
podręczniki, treści nauczania
7.3.2. Treści edukacji religijnej realizowane w parafiach
8. EDUKACJA RELIGIJNA NA SŁOWACJI
8.1. Uwarunkowania historyczne, społeczno-polityczne i kulturowe edukacji religijnej
8.1.1. Religijność społeczeństwa słowackiego
8.1.2. Marginalizacja religii i Kościołów oraz sytuacja wierzących na Słowacji w
powojennej Czechosłowacji
8.1.3. Czynniki społeczno-polityczne warunkujące religijność słowackiego
społeczeństwa w latach wolności religijnej
8.2. Miejsce edukacji religijnej (nabozenske vychovy) w polityce oświatowej państwa
8.3. Ogólne wytyczne organizacyjne i programowe edukacji religijnej
9. EDUKACJA RELIGIJNA NA WĘGRZECH
9.1. Uwarunkowania historyczne, społeczno-polityczne i kulturowe edukacji religijnej
9.1.1. Zróżnicowanie religijne i religijność społeczeństwa węgierskiego jako
kontekst postawy wobec edukacji religijnej
9.1.2. Sytuacja Kościołów i wierzących od połowy lat 40. do końca lat 80. XX wieku
9.1.3. Lata wolności religijnej a religijność węgierskiego społeczeństwa
9.2. Miejsce edukacji religijnej w polityce oświatowej państwa
9.3. Ogólne wytyczne organizacyjne i programowe edukacji religijnej (hit-es
vallasoktatas) w węgierskiej szkole publicznej
10. SZKOLNA EDUKACJA RELIGIJNA W WIELOWYZNANIOWYCH REGIONACH A KSZTAŁTOWANIE
TOŻSAMOŚCI RELIGIJNEJ MŁODZIEŻY - ANALIZA PORÓWNAWCZA
10.1. Religijność i tożsamość religijna badanej młodzieży
10.1.1. Tożsamość wyznaniowa młodzieży
10.1.2. Poczucie religijności młodzieży
10.1.3. Wspólnotowy wymiar tożsamości religijnej młodzieży
10.2. Szkolna edukacja religijna z perspektywy uczestniczącej w niej młodzieży
10.2.1. Udział młodzieży w szkolnej edukacji religijnej
10.2.2. Edukacja religijna w opinii uczestniczącej w niej młodzieży i nauczycieli
10.2.3. Uczniowie i nauczyciele katecheci - relacje interpersonalne
10.3. Otwarta tożsamość religijna młodzieży - komponenty, uwarunkowania i zakres jej
kształtowania
10.3.1. Wiedza młodzieży dotycząca pluralizmu religijnego regionu
10.3.2. Postrzeganie zróżnicowania religijnego przez młodzież
10.3.3. Odnoszenie się młodzieży do innych religii i ludzi innych wyznań i religii
10.3.4. Uczestniczenie w dialogu międzywyznaniowym i międzyreligijnym
10.3.5. Refleksyjność
10.3.6. Umiejętność dokonywania wyborów
10.4. Konkluzje
ZAKOŃCZENIE
Edukacja religijna w wybranych krajach Europy Środkowo-Wschodniej jako nurt edukacji
międzykulturowej?
SUMMARY
Religious education of the youth in conditions of religious pluralism in selected Central
and Eastern European countries (The Visegrad Group: Poland, Czech Republic, Slovakia and
Hungary). A comparative study
BIBLIOGRAFIA
WYKAZ TABEL I WYKRESÓW
WYKAZ PUBLIKACJI W SERII "EDUKACJA MIĘDZYKULTUROWA"
521 stron, Format: 22.4x15.8, oprawa miękka
Księgarnia nie działa. Nie odpowiadamy na pytania i nie realizujemy zamówien. Do odwolania !.
